Proso zwyczajne (Panicum miliaceum L.) gatunek roślin jednorocznych należący do rodziny wiechlinowatych.  Pochodzi z Azji. Zaliczane jest do najstarszych roślin uprawnych. Korzenie wiązkowe, sięgają do poziomu ok. 50 cm, pojedyncze mogą dorastać do 1,0 m głębokości. Roślina światło- i ciepłolubna, krótkiego dnia, wytrzymała na suszę. W realiach długiego dnia proso później dojrzewa, przedłuża się jego okres wegetacji. Wytwarza od 1 do 5 źdźbeł. Dość grube źdźbło, dorastające do 0,8-1,5 m, owłosione. Liście lancetowate, często pofałdowane, przeważnie zielone bądź czerwonawe. Kwiatostan stanowi wiecha złożona z głównego pędu oraz do trzech rzędowych rozgałęzień. Dwukwiatowe kłoski umieszczone są na końcu tzw. gałązek, ale tylko z jednego z nich zawiązywany jest ziarniak. Proso zaliczane jest do roślin samopylnych, ale może być również zapylane przez owady. Ziarniak tkwi w twardych plewkach, które do niego szczelnie przylegają. Kłosek zawiera jeden kwiat płodny i jeden szczątkowy – pręcikowy. Głównym składnikiem ziarna prosa są węglowodany ok. 59%, białko, od 10 do 18% i tłuszcz od 3,6 do 4,8%. Proso konsumowane jest w głównej mierze w formie kaszy jaglanej łuszczonej bądź polerowanej, która zawierają m in. witaminy z grupy B (tianina, ryboflawina, pirydoksyna), z grupy A (karoten) i PP (kwas nikotynowy, kwas pantotenowy, alfabiotyna).

Proso ma duże wymagania termiczne i świetlne, a stosunkowo małe wilgotnościowe. Minimalna temperatura do kiełkowania wynosi 8-100C, a optymalna 20-300C. Młode siewki są bardzo wrażliwe na wiosenne przymrozki. Spośród zbóż proso wyróżnia się oszczędną gospodarką wodną. Jednak w okresie strzelania w źdźbło i wyrzucania wiech musi mieć dobre zaopatrzenie w wodę, co jest warunkiem jego dobrego plonowania.  Termin siewu przypada na maj, głębokość siewu 2-3 cm. Na jeden hektar norma wysiewu wynosi  20-25 kg nasion. Siać można w szerokie rzędy  (35-45 cm) lub wąskie, tj. 15-20 cm.

Proso może być uprawiane na glebach kompleksów żytnich, ale pod warunkiem, że agrotechnika i nawożenie będą prawidłowo wykonane. Roślina ta nie lubi gleb zimnych, podmokłych oraz głębokich piasków. W uprawie prosa ważna jest również kultura gleby, a więc dobra struktura, odczyn zbliżony do obojętnego (pH 6-6,5) oraz niewielkie zachwaszczenie. Najwierniej plonuje (ok. 40 dt/ha i więcej) na glebach przeznaczonych do uprawy pszenicy.

Najkorzystniejszymi przedplonami dla prosa są rośliny motylkowe, strączkowe i okopowe na oborniku. Dobrymi przedplonami są również zboża ozime i jare, ale uprawiane nie później niż w 3 roku po oborniku oraz poplony ozime.

Wymagania pokarmowe i nawozowe prosa są stosunkowo duże. Wielkość dawki nawozów mineralnych zależy od zasobności gleby, przedplonu i warunków klimatycznych.

Dawki nawozów mineralnych w kg/ha:

Fosfor i potas należy zastosować wiosną przed kultywatorowaniem. Azot w ilości do 50 kg/ha można wysiać  w całości przed siewem, w formie saletrzaku lub mocznika. Dawki w wysokości 80 kg/ha i więcej należy podzielić na dwie: 50% przed siewem i 50% w fazie strzelania  w źdźbło, w formie saletry amonowej.

Proso jest bardzo wrażliwe na stosowanie herbicydów, szczególnie na ich pozostałość w glebie. Dlatego walkę z chwastami prowadzi się w okresie od wschodów do krzewienia zboża broną lekką lub broną chwastownika. Jeżeli zabiegi te są niewystarczające, chwasty należy zwalczać za pomocą herbicydu Chwastox Extra w ilości 1,2–1,8 l/ha, gdy rośliny osiągną 10–15 cm wysokości. Wcześniejsze względnie późniejsze stosowanie środków chwastobójczych powoduje uszkodzenie i opóźnia rozwój roślin. W razie silnego zachwaszczenia można również wykorzystać preparaty, które stosuje się w uprawie owsa, ale w małych dawkach. Zagrożenie chorobami i szkodnikami jest stosunkowo niewielkie. Zboże porażone jest przeważnie przez głownie prosa. Można temu przeciwdziałać, stosując zaprawianie ziarna, na przykład Funabenem T. Ze szkodników najgroźniejsza jest omacnica prosowianka.

Dojrzewanie prosa rozpoczyna się w drugiej połowie sierpnia i może przedłużyć się nawet do drugiej połowy września. Zarówno w źdźbłach, jak i w obrębie pojedynczej wiechy dojrzewanie przebiega nierównomiernie, stąd wynikające straty z powodu osypywania się ziaren. Jednoetapowy zbiór przeprowadza się, gdy ziarna górnej części większości wiech są już w pełni dojrzałe, a w środkowej części osiągną dojrzałość woskową. Słoma jest wówczas jeszcze zielona. Zbioru takiego dokonuje się w fazie pełnej dojrzałości ziarniaków, co w sprzyjających warunkach pogody zapewnia najmniejsze straty plonu. Jednak ziarno zwykle wymaga wtedy dosuszania, aby wilgotność nie przekraczała 15 procent.

Pod względem wartości odżywczej ziarno prosa wprawdzie nie dorównuje ziarnu innych zbóż, ale po oddzieleniu łuski przy przerobie na kaszę zyskuje na wartości odżywczej. Kasza jaglana pod względem zawartości białka przewyższa ryż, kaszę gryczaną, a pod względem zawartości tłuszczu ustępuje tylko płatkom owsianym, stąd też uważana jest za pełnowartościowy pokarm dietetyczny.

Plewy prosa, jako produkt odpadowy przy przerobie, stanowią objętościową paszę dla zwierząt. Ziarno w żywieniu drobiu dorównuje wartością paszową ziarnu pszenicy, a kasza jaglana ma zastosowanie w żywieniu młodych kurcząt i stanowi podstawową paszę w żywieniu papug, kanarków i gołębi. Słoma natomiast ma wyższą wartość paszową od słomy innych zbóż jarych i dorównuje wartością średniemu sianu.